De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft berekend dat er in 2022 en 2023 zo’n 60.000 en 47.500 doden in Europa vielen door hittestress; een stijging van 30 procent ten opzichte van twintig jaar eerder. Vooral kwetsbare ouderen in verpleeghuizen en thuiszorg lopen risico op problemen.

‘Zorgorganisaties, medewerkers, vrijwilligers en cliënten moeten tijdens hitte extra alert zijn en maatregelen nemen om hittestress te voorkomen’, zegt het Expertisecentrum Verduurzaming Zorg (EVZ). Daarom heeft EVZ het voorbeeld-hitteplan gelanceerd. Het werkplanvoorbeeld is een handige, korte uitwerking van het format Duurzaam Hittebeleid voor langdurige zorg.

Voorkom hittestress

Voor verzorgenden biedt het werkplan vooral praktische handvatten. De kern: voorkom hittestress bij cliënten én medewerkers door op tijd maatregelen te nemen. Het complete voorbeeld-hitteplan vind je hier, wij delen vast enkele tips (check voor meer tips en adviezen het hitteplan zelf):

1. Laat mensen voldoende drinken

Voldoende vochtinname is de belangrijkste maatregel om uitdroging te voorkomen.

Tips voor de praktijk zijn onder andere:

• Cliënten zonder verhoogd risico: minimaal 1,7 tot 2 liter vocht per dag.
• Risicocliënten: 2 tot 3 liter per dag, tenzij de arts anders adviseert.
• Medewerkers: minimaal 2 liter per dag.
• Bied cliënten elke twee uur iets te drinken aan, liefst water, bouillon of (afgekoelde) thee.

2. Houd het gebouw koel

Een koele leefomgeving vermindert de kans op oververhitting.

Tips voor de praktijk zijn onder andere:

• Doe zonwering omlaag zodra de zon op de gevel staat.
• Houd overdag ramen en deuren gesloten aan de warme kant van het gebouw.
• Ventileer ’s avonds en ’s nachts wanneer het buiten koeler is.

3. Geef extra aandacht aan risicocliënten

Ouderen en kwetsbare cliënten lopen meer risico op uitdroging en hitteproblemen.

Tips voor de praktijk zijn onder andere:

• Loop vaker even langs bij kwetsbare cliënten.
• Let op signalen zoals dorst, sufheid, duizeligheid en donkere urine.
• Bespreek welke maatregelen cliënten zelf kunnen nemen.
• Betrek familieleden en mantelzorgers waar mogelijk.

4. Gebruik de koele ruimte slim

Een koele ruimte kan tijdens warme dagen veel verschil maken.

Tips voor de praktijk zijn onder andere:

• Maak vooral tussen 12.00 en 16.00 uur gebruik van de koele ruimte.
• Plan rustige activiteiten tijdens de warmste uren van de dag.
• Houd deuren en ramen van de koele ruimte gesloten.
• Laat clienten hier afkoelen en doe dit zelf regelmatig, al is het maar kort.

5. Communiceer kort en duidelijk

Duidelijke afspraken voorkomen misverstanden en zorgen voor een gezamenlijke aanpak.

Tips voor de praktijk zijn onder andere:

• Start de dag met één duidelijke hitte-afspraak.
• Gebruik dezelfde boodschap voor team en cliënten.
• Meld bijzonderheden direct aan de teamleider.

Wat te doen bij klachten door hitte?

Ontstaan er toch klachten die wijzen op oververhitting (zoals donkere urine, minder plassen, hoofdpijn, duizeligheid, verwardheid, sterke dorst, onrust of minder alert zijn), handel dan direct:

• Haal de cliënt uit de zon of warme ruimte.
• Laat de cliënt drinken.
• Koel met een lauwe doek of natte doek in de nek.
• Geef iets zouts te eten als dat passend is.
• Neem contact op met een verpleegkundige of arts bij sufheid, verwardheid of wanneer klachten niet verbeteren.