Het belangrijkste vroege signaal van ondervoeding is minder eetlust, zo bleek uit het onderzoek van onder meer de Hanze Hogeschool. Ook slikproblemen, misselijkheid en braken kunnen wijzen op een verhoogd risico op ondervoeding. Gewichtsverlies is een laat symptoom. Veel ouderen, zeker mensen met overgewicht, verliezen bij ziekte vooral spiermassa. Daardoor kan iemand op het oog nog een ‘normaal’ of zelfs te hoog gewicht hebben, terwijl de voedingstoestand al verslechtert.
Sociale en economische oorzaken
Het onderzoek laat zien dat ondervoeding vaak meerdere oorzaken heeft dan alleen ziekte of ouderdom. Ook eenzaamheid, depressie, geheugenproblemen, geldzorgen, tandeloosheid en afhankelijk zijn van anderen bij het eten vergroten het risico meer dan eerder gedacht. Deze signalen worden bij thuiswonende ouderen nog vaak gemist, zagen de onderzoekers. Ze ontdekten dat ondervoeding bij ouderen vaak een optelsom is van sociale en economische kwetsbaarheid plus ziektegerelateerde ondervoeding. Nu de overheid wil dat ouderen langer zelfstandig thuis wonen, wordt een gezonde voedingstoestand volgens de onderzoekers dus nog belangrijker.
Screeningsinstrumenten niet geschikt
De onderzoekers bekeken ook bijna vijftig screeningsinstrumenten die wereldwijd worden gebruikt. Slechts vijf daarvan zijn geschikt om een verhoogd risico op ondervoeding vroeg op te sporen. Veel bestaande instrumenten kijken vooral naar laag gewicht of gewichtsverlies. De betere instrumenten letten juist op problemen die eten moeilijk maken, zoals pijn of slikklachten. Lees hier drie misverstanden over de SNAQ65+.
Tips voor verzorgenden
Later dit jaar verschijnen naar aanleiding van dit onderzoek nieuwe praktische aanbevelingen voor verpleegkundigen en verzorgenden. Steeds meer ziekenhuizen en revalidatiecentra in binnen- en buitenland passen hun screening hier al op aan. Voor jou als verzorgende geldt voor nu dat je niet alleen op het gewicht van een cliënt moet letten. Vraag ook naar de eetlust, kijk of eten goed lukt en heb aandacht voor sociale en psychische problemen. Door risico’s op tijd te herkennen, kun je ondervoeding mogelijk voorkomen.
