Dat blijkt uit een nieuw onderzoek van Erasmus MC naar levensbeëindiging. De studie gaat over mensen die euthanasie willen en dit zonder hulp van een arts doen. Regelmatig is de afwijzing van een euthanasieaanvraag de aanleiding voor mensen om zelf over te gaan op een vrijwillig levenseinde, schrijft het Erasmus MC. Soms krijgen ze wel begeleiding van zorgverleners, bijvoorbeeld om slaapmiddelen of morfine te krijgen wanneer ze stoppen met eten en drinken.

Ouderen

Bewust Stoppen met Eten en Drinken (BSTED) is een bekend fenomeen in de zorg, waarbij cliënten dus vrijwillig kiezen voor een levenseinde op deze manier. Het zijn meestal ouderen die ervoor kiezen om te stoppen met eten en drinken, blijkt uit het onderzoek. Twee derde is boven de 80 jaar. Vaak hadden ze lichamelijke klachten of gebreken, soms was er sprake van een ziekte die gevolgen had voor hun levenslengte.

Medicatie

Ongeveer 2000 mensen per jaar namen dodelijke medicijnen of slaapmiddelen in; dit waren vooral mensen tussen de 30 en 70 jaar. Vaak hadden ze last van psychische problemen en soms hadden ze al eerdere pogingen gedaan om zichzelf te doden. Het Erasmus MC signaleert dat in beide groepen meer dan 90 procent ondraaglijk lijden beschreef: ze zagen geen kans op verbetering in hun leven. De belangrijkste reden die werd genoemd, is het gevoel ‘klaar met leven’ te zijn.

Niet impulsief

De keuze om zelf op levensbeëindiging over te gaan, bijvoorbeeld door te stoppen met eten en drinken, was meestal niet impulsief maar juist doordacht. “Het volgde op een langere periode van lijden. Meestal bereidden mensen die wilden stoppen met eten en drinken dit goed voor”, zegt het Erasmus MC. Ze maakten er ook afspraken over, bijvoorbeeld met zorgverleners en naasten. In de helft van de gevallen overleed iemand die stopte met eten en drinken binnen tien dagen.

Rol van verzorgenden

De onderzoekers onderstrepen dat BSTED juridisch mag als er sprake is van een vrijwillige en weloverwogen keuze. De rol van zorgprofessionals, zoals verzorgenden, ligt bij begeleiding en palliatieve ondersteuning in deze fase. Je zorg is dan gericht op symptoomverlichting, comfort en zorgvuldige communicatie met de cliënt en naasten. Bij BSTED gaat het vooral om specifieke aandacht voor mondzorg, dorstbeleving, delierpreventie, en adequate behandeling van pijn, angst en agitatie.

Het onderzoek

Het onderzoek is uitgevoerd op basis van een betrouwbare steekproef met bijna 35.000 deelnemers. Daardoor kon het Erasmus MC 104 gevallen van stoppen met eten en drinken signaleren en 39 gevallen waarin iemand voor medicijnen had gekozen. Daarmee konden de onderzoekers berekenen om hoeveel overlijdens het per jaar in de periode tussen 2019 en 2023 ging.